Τζημερονόμικς ΙΙ (με απλά λόγια)

30 Ιανουαρίου 2014

- Η τιμή στην οποία πωλείται ένα εμπόρευμα δεν είναι δείκτης του βαθμού εκμετάλλευσης αυτού που το παράγει, ούτε του...
ποσοστού της υπεραξίας που εξάγεται από την παραγωγή. Αν ίσχυε αυτό, τότε θα έπρεπε να υποθέσουμε ότι αυτός που εξορύσσει πλατίνα είναι αντικείμενο εκμετάλλευσης εκατοντάδες χιλιάδες ή και εκατομμύρια φορές πιο εντατικής από αυτόν που εξορύσσει κάρβουνο ή που καλλιεργεί πατάτες, ή που φτιάχνει κλωστή. Όμως ο Μαρξ έδειξε όχι μόνο ότι το κόστος του εμπορεύματος στην αγορά δεν είναι καθόλου αναγκαίο να εκφράζεται στο ύψος του μισθού (δηλαδή ότι οι εργάτες δεν αμείβονται στη βάση του πόσο ακριβά είναι αυτά που παράγουν), αλλά και ότι ένας εργάτης που αμείβεται περισσότερο από έναν άλλο μπορεί να είναι επίσης πιο εντατικά εκμεταλλευμένος, και αντίστροφα, ότι ένας εργάτης που αμείβεται λιγότερο μπορεί να παράγει μικρότερη συγκριτικά υπεραξία.

- Η τιμή στην οποία πωλείται ένα εμπόρευμα δεν απορρέει μονοσήμαντα από τον χρόνο παραγωγής που εμπλέκεται στην παραγωγή του. Αν ήταν έτσι, ένα μονόλιτρο μπουκάλι κρασιού 30 ετών θα είχε μεγαλύτερη αξία από ό,τι ένα κιλό πλατίνα γιατί χρειάστηκε περισσότερο χρόνο για να παραχθεί. Η σπανιότητα του αγαθού, η δυσχέρεια εντοπισμού του, το κόστος εξόρυξής του, κλπ, παίζουν καθοριστικό ρόλο στον ορισμό της τιμής του ως εμπόρευμα.

- Το πόσο μπορεί να πουληθεί ένας ποδοσφαιριστής, όπως και το πόσο μπορεί να πουληθεί ένας πίνακας του Μοντιλιάνι σε μια συγκεκριμένη στιγμή δεν έχει καμία σχέση με την υπεραξία που παρήγαγε ο ποδοσφαιριστής ή ο ζωγράφος, διότι η υπεραξία είναι συνάρτηση της σφαίρας της παραγωγής και αντλείται στη βάση του χρόνου που απαιτεί η παραγωγή. Δεν έχει ως πηγή της και αιτία της την τιμή πώλησης. Η πώληση ενός ποδοσφαιριστή τραβάει την προσοχή όταν είναι πώληση ενός εμπορεύματος πολυτελείας, το οποίο θεωρείται τέτοιο επειδή α) είναι σχετικά σπάνιο σε ό,τι αφορά τις ιδιότητές του (η τεράστια πλειοψηφία των ποδοσφαιριστών αμείβεται δραματικά λιγότερο ή καθόλου) και β) δεν διαρκεί πολύ, αλλά εξαντλεί την μεταπωλητική του αξία σε 5-15 χρόνια (σε αντίθεση με άλλα εμπορεύματα πολυτελείας, που μπορεί να την αυξάνουν με την πάροδο των ετών, εφόσον αυτή τα καθιστά σπανιότερα). Η πώληση δε αυτή γίνεται υπό συνθήκες διαγωνισμού πλειοδοσίας μεταξύ ισχυρών μονοπωλίων με εμπορικό αντικείμενο το ίδιο "προϊόν", οι οποίες μπορεί να δημιουργήσουν κάθετη αύξηση στην τιμή του ποδοσφαιριστή. 

- Αν κάπου εμπλέκεται η υπεραξία στα τεράστια ποσά τα οποία μπορεί να δαπανηθούν για έναν ποδοσφαιριστή, αυτό δεν είναι ο ίδιος ο ποδοσφαιριστής ως φορέας αξίας, αλλά η αόρατη και ετερογενής "νεκρή" εργασία πίσω από το κεφάλαιο που συσσωρεύτηκε και που δαπανάται για την αγορά του. Δεν είναι λοιπόν στην τιμή πώλησης που μπορεί να εντοπιστεί η υπεραξία, αλλά στην δημιουργία του κεφαλαίου που δαπανάται για να αγοραστεί το εμπόρευμα-ποδοσφαιριστής. Η αγορά εμπορευμάτων πολυτελείας, που δεν είναι καινούργιο πράγμα, έχει τις ρίζες της στη συσσώρευση τεράστιων κεφαλαίων που ψάχνουν δίοδο σε κάποια μορφή επένδυσης, είτε αυτή είναι ρολόγια υπερπολυτελείας, είτε αυτοκίνητα Φεράρι, είτε διαμάντια, είτε ποδοσφαιριστές.

- Τα μέσα με τα οποία ένα εμπόρευμα πολυτελείας το οποίο έχει τη συγκυριακή μορφή ποδοσφαιριστή μπορεί να ανταποδώσει την δαπάνη κεφαλαίου που έγινε για να αποκτηθεί είναι βεβαίως ιδιαίτερα και διαφέρουν από την επένδυση, πχ, σε ένα πολύτιμο κόσμημα: είναι τα διαφημιστικά συμβόλαια, τα συμβόλαια με εταιρείες τηλεοπτικής κάλυψης, οι πωλήσεις από ρούχα και άλλα εμπορεύματα με το όνομα ή την εικόνα του ποδοσφαιριστή, οι εισπράξεις από εισιτήρια, κλπ, και τέλος, τα έσοδα από μεταπώληση. Το γεγονός ότι οι μεγάλοι καπιταλιστικοί όμιλοι συνεχίζουν να επενδύουν τα χρήματα που επενδύουν για τέτοια εμπορεύματα σημαίνει, απλώς, πως συνεχίζουν να προσδοκούν κέρδος από τέτοιες επενδύσεις, άσχετα του βαθμού ρίσκου που αυτές έχουν (τραυματισμοί, αιφνίδια πτώση απόδοσης, κλπ).

- Όπως ένα ρολόι Patek Philippe που αγοράζεται το 1958 για 10.000 ευρώ και πωλείται σε διαγωνισμό πλειοδοσίας το 2013 για 1.000.000 δεν έχει στο μεταξύ παράξει το ίδιο καμία "υπεραξία", αλλά έχει αποφέρει απλώς κέρδος (υπολογίσιμο αν βέβαια γίνουν και οι απαραίτητες προσαρμογές λόγω πληθωρισμού) στον ιδιοκτήτη του λόγω του κύρους και της σπάνης του, και λόγω, ταυτοχρόνως, της ύπαρξης μιας τάξης με τεράστια αδιάθετα κεφάλαια από την απομύζηση της εργατικής δύναμης εκατομμυρίων ανθρώπων, έτσι κι ένας ποδοσφαιριστής που αγοράζεται 15.000.000 και αποφέρει συνολικά κέρδη 30.000.000 έχει αποφέρει κέρδος χωρίς να παράξει ο ίδιος κάποια "υπεραξία." Η υπεραξία είναι μια ιδιαίτερη μορφή του κέρδους που αντλείται κατά την παραγωγή στην βάση του απλήρωτου χρόνου εργασίας και όχι το κέρδος εν γένει. Ενώ όμως δεν μπορεί να αποδοθεί κάθε κέρδος στην εκμετάλλευση της εργασίας, η απώτατη πηγή του κέρδους, κάθε κέρδους, είναι αυτή η εκμετάλλευση και όχι ο κοπανιστός αέρας: κάποιους (πάρα πολλούς!) πρέπει να έχει εκμεταλλευτεί αυτός ο οποίος προσφέρει το χ κέρδος σε μια ΠΑΕ με το ψ ποσό για έναν ποδοσφαιριστή της. Και ο πρόεδρος της ΠΑΕ που επωφελείται, κι αυτός δεν θα ήταν πρόεδρος και δεν θα διέθετε προς πώληση το πολύτιμο εμπόρευμα ενός ακριβού ποδοσφαιριστή αν δεν ήταν επίσης εφοπλιστής, αν δηλαδή δεν εκμεταλλευόταν ο ίδιος την εργασία πάρα πολλών ανθρώπων που δεν βάζουν γκολ σε ευρωπαϊκούς αγώνες του Τσάμπιονς Λιγκ.

         leninreloaded